Inter Nos 80: Wos, Mies, Moriaan, aanzoek, lindeboom ... en vooral heel veel zingen
GROENLO - Een leven lang muziek, dat is de titel van het concert dat Inter Nos donderdag 16 april geeft. Een toepasselijke titel, want het Groenlose mannenkoor bestaat dit jaar 80 jaar. Het koor heeft momenteel ruim 60 leden, niet gek in deze tijd. De laatste jaren hebben nogal wat mannenkoren in de regio het bijltje erbij neer moeten gooien wegens te lage bezetting, en bij gemengde koren zijn mannen vrijwel altijd in de minderheid. Het donateurs-voorjaarsconcert vindt plaats in de grote zaal van City Lido, Kerkstraat in Groenlo. Het programma begint om 20.00 uur, de zaal is open om 19.15 uur. Kaarten kosten 10 euro aan de kassa.
Door Mark Ebbers
Inter Nos: 80 jaar mannenzang, vriendschap en Grolse traditie
Mannenzangvereniging Inter Nos maakt al sinds 1946 deel uit van het culturele leven in Groenlo. Wat begon als een initiatief van enkele leden van het kerkkoor van de R.K. Calixtusparochie groeide uit tot een koor dat generaties Grollenaren met elkaar verbond.
Oprichting in 1946
Op 8 december 1946 richtten onder anderen Hendrik ‘Opa’ Koenders, Jan Roes, Theo Wissink, Hendrik Wolberink, Wim Konings, Aloys Roes en Jan Reijerink het koor op. De repetities vonden plaats in hotel De Moriaan, waar Opa Koenders jarenlang de contributie inde vanaf zijn vaste plek bij tap en biljart aan de route naar de toiletten.
Hampelman
Koenders groeide uit tot een bekende persoonlijkheid van Inter Nos. Zijn optreden in 1975 in het immens populaire tv‑programma Een van de Acht van Mies Bouwman staat bij velen nog op het netvlies. Het koor won die avond de eerste prijs, terwijl Opa Koenders zijn lied De Hampelman zong - een moment dat in Groenlo en zeker binnen het koor nog altijd met trots wordt verteld. En het begon met een aanvraag van Inter Nos-lid Herman Snijders.
Reizen en internationale contacten
Inter Nos reisde in de loop der decennia regelmatig naar allerlei plekken in Nederland en ook naar het buitenland: verschillende plaatsen in onder andere België, Duitsland, Polen en Tsjechië (of toen nog Tsjecho-Slowakije) werden aangedaan. Buitenlandse koren uit Duitsland, Hongarije, Polen, Bulgarije en het voormalige Joegoslavië kwamen op hun beurt naar Groenlo, vaak met logeerpartijen bij de zangers thuis. Blijvende vriendschappen zijn er uit voortgekomen.
Bij het 40‑jarig jubileum verscheen de LP Jubileum, gevolgd door de CD Jubileum 2 bij het 50‑jarig bestaan in 1996. Dat jubileum werd gevierd met een groot concert in de tot concertzaal omgebouwde Calixtuskerk.
Het ontstaan van het Dweilorkestenfestival
In datzelfde jubileumjaar organiseerde Inter Nos voor het eerst het Dweilorkestenfestival op Hemelvaartsdag. Wat begon als een jubileumactie groeide uit tot een van de grootste culturele evenementen van Groenlo, dat jaarlijks duizenden bezoekers en tientallen dweilorkesten uit het hele land trekt en inmiddels een vaste traditie is.
Midden in het Grolse verenigingsleven
Inter Nos was decennialang een vertrouwde verschijning in het lokale verenigingsleven. Het koor leverde prinsen en adjudanten voor het carnaval, een deel van het koor leverde als Hofkoor vaak een bijdrage aan de pronkzittingen, Inter Nos deed mee aan bloemencorso’s - vaak met prijswinnende wagens - en stond op braderieën en vestingstadfeesten met de bekende stand Wos van Inter Nos. Ook op het Lolliepopfestival op Koninginnedag was het koor actief.
Bij het 65‑jarig bestaan in 2011 schonk Inter Nos een bank aan de inwoners van Groenlo. Deze staat nog altijd op de Maliebaan, naast de lindeboom die bij het 40‑jarig jubileum werd geplant.
Corona en het uitgestelde jubileum
Het 75‑jarig jubileum in 2021 viel in de coronaperiode. Repetities vonden noodgedwongen via videoverbinding plaats en de festiviteiten werden doorgeschoven naar 2022. Tijdens het jubileumkerstconcert in de Calixtusbasiliek presenteerde het koor nieuwe kostuums en verscheen een jubileumboek.
Reizen en bijzondere momenten van de laatste decennia
Ook in recentere jaren reisde Inter Nos veelvuldig. Er werd gezongen in kerken zoals de Dom van Keulen en de immense koepelkerk van St. Blasien, maar net zo goed spontaan op markten, pleinen, terrassen en zelfs op een rondvaartboot in Praag.
Sommige optredens waren extra bijzonder, zoals de dodenherdenking in Oostburg op 4 mei of het spontane optreden in Bernkastel‑Kues, waar een voorbijganger uit zichzelf met de pet rondging.
Ook bijzonder was het acteren van koorleden in een openluchtspel in ’s-Heerenberg.
Een memorabel moment vond plaats in Trier, waar de partner van dirigente Esther haar tijdens een diner ten huwelijk vroeg. Het koor vierde later hun huwelijk mee in Vorden. Na twaalf jaar dirigentschap kondigde Esther trouwens onlangs aan dat zij eind 2026 stopt, waardoor Inter Nos op zoek is naar een nieuwe dirigent.
Veranderingen door de jaren heen
Waar vroeger tijdens de pauze vaste moppentapper Anton Frank de sfeer bepaalde en na afloop fanatiek werd gekaart, is dat tegenwoordig grotendeels verleden tijd. Ook activiteiten zoals oliebollen bakken, autoraces, wagenbouw voor het bloemencorso en de patat‑ en worstenverkoop zijn grotendeels verdwenen.
Wel blijft Inter Nos zichtbaar in de stad. Tijdens de Slag om Grolle trekken de zangers als broeders door de straten en zingen zij op vaste plekken. Ook verzorgt het koor eens in de drie jaar muziek en zang bij de 4 mei‑herdenking.
De gemiddelde leeftijd stijgt, maar er is ook nieuwe aanwas: acht zangers van het opgeheven mannenkoor uit Eibergen sloten zich afgelopen jaar aan. Maar het aantrekken van jongeren blijft ook voor Inter Nos lastig.
Maar het koor is nog steeds springlevend en blijft actief in de corebusiness: zingen. Optredens verzorgen en opnames maken. De ZSOM heeft veel van de optredens vastgelegd, zodat ze online kunnen worden teruggekeken.
Inter Nos: herinneringen in citaten
Een koor bestaat uit stemmen - maar ook uit verhalen. Ter gelegenheid van het jubileum van Inter Nos deelden leden, oud‑leden en betrokkenen hun herinneringen. Het zijn verhalen die samen een beeld schetsen van een koor dat al generaties lang een vaste plek inneemt in het Grolse verenigingsleven.
Van de braderie in de jaren zestig tot buitenlandse reizen, van kinderkoor tot worst met currysaus, van ontroerende momenten tot hilarische anekdotes: de geschiedenis van Inter Nos leeft in de mensen die er deel van uitmaken.
Anne‑Marie Lensink:
“Als meisje van de lagere school was de braderie in de zomervakantie altijd een hoogtepunt. We gingen nauwelijks op vakantie, dus zo’n uitje was bijzonder. Bij de worstenkraam van mijn oom Anton kregen wij altijd een lekkere worst met curry. De verkoopslogan vergeet ik nooit meer: ‘Eet een wos van Inter Nos, dan word je net zo slank als Anton Frank!’ Zelf was hij natuurlijk groot afnemer.”
Ans Andringa:
“Als kind zat ik bij het kinderkoor van Inter Nos. De heer Goldewijk was toen de dirigent; hij woonde volgens mij eerst in Beltrum en later aan de Buitenschans. Mijn broer Hennie was solist bij de jongens, bij de meisjes was dat Margriet Smit uit de Goudsmitstraat. We hebben zelfs eens op een wagen gezeten tijdens het bloemencorso. Die wagen werd gebouwd bij - ik meen - de familie Sikken aan de Deken Hooijmansingel, hij werkte in het ziekenhuis. We gingen ook op reis met de bus, onder andere naar de Westerbouwing in Arnhem. Mooie tijden.”
Theo Harmsen:
“Eind van dit jaar ben ik 25 jaar actief lid van Inter Nos. Ik ben daarnaast oud‑bestuurslid en al jaren de beheerder van de website. Door de jaren heen, m.n. de laatste jaren is het repertoire aardig vernieuwd. Dermate richting de huidige tijd opgeschoven, hetgeen o.a. resulteerde in het Top 2000 concert van afgelopen november.”
Cor Ewouds:
“Ik ben in 1939 op Terschelling geboren en vertrok op mijn twintigste van Zaandam naar de Achterhoek. Ongeveer een jaar heb ik bij operettegezelschappen in Winterswijk gezongen. Toen leerde ik mijn lieve vrouw Hilda Nijbroek kennen, die mij helaas op 44‑jarige leeftijd is ontvallen. Daarna heb ik mij aangemeld bij het mannenkoor, en dat houd ik nu al 60 jaar vol – hopelijk nog wat jaartjes meer. Ik ben tweede tenor. Wanneer ik jarig ben, word ik begeleid door onze dirigente Esther Gotink of Gerard. Dan zing ik het Terschellinger volkslied, mijn roots.”
Wilfried Buiel:
“Ik ben pas enkele jaren lid, maar er is één anekdote die telkens weer terugkomt wanneer de mannen op de praatstoel zitten: de ‘Wos van Inter Nos’. De slogan van wijlen Anton Frank zorgt altijd weer voor gelach. Er was en is veel vertier met elkaar. Als nieuwkomer kan ik zeggen dat Inter Nos een hechte club is, waarin je snel wordt opgenomen en je je meteen thuis voelt.”
Guus te Molder:
“Als je je vroeger wilde afmelden voor een repetitie, moest dat bij de toenmalige dirigent, wijlen Harrie van Wanroij. Je kreeg hem aan de telefoon en hij hield je net zo lang aan de lijn tot je besloot dat je toch maar níet naar die verjaardag of bruiloft ging, maar wél naar de repetitie. Zo ging dat toen - en de opkomst was altijd uitstekend.”
Johnny Bos:
“We hebben leuke reisjes gehad: Terschelling, Polen, het Zwarte Woud, Praag, Frankfurt, Trier, Brugge… Heel veel plezier gehad en mooi gezongen.”
Bennie Geerdinck:
“We waren eens in een ronde kerk in Zuid‑Duitsland, waar veel mensen waren voor een expositie. We vroegen of we een paar liederen mochten zingen, en dat werd dankbaar aangenomen. De akoestiek was prachtig. Eén man met een grote camera ging vlak voor ons staan -en begon spontaan te huilen. Als je dan vooraan staat, wordt het zingen wel wat lastiger.
Nog een mooie ervaring: in een tropisch park, ook in Duitsland, zongen we op een plein waar vijf paden op uitkwamen. Vanuit alle paden kwamen mensen op ons af rennen om maar niets te missen. Het koor heeft zo’n aantrekkingskracht dat ik, sinds ik in 2022 in Apeldoorn woon, nog steeds om de twee weken naar de repetitie ga.”
Guus Bleumink:
“Als eerste wil ik zeggen dat we een verrekte leuke en gezellige vereniging zijn, met op tijd een grapje en op tijd serieus. Ik ben al vrij lang lid en het koor heeft al die jaren een vrij constante bezetting van rond de 60 leden.
Tijdens een optreden op een markt in Duitsland gooide ik mijn pet op de grond - en er kwam geld in. Tot mijn verbazing pakt een jonge man mijn pet, loopt ermee weg en gaat ermee rond! Ik dacht: daar gaat mijn pet. Hilarisch. ’s Avonds hebben we er een pilsje van kunnen drinken.
Ook herinner ik me een reis naar Polen. Tijdens een tussenstop stond alles klaar voor de lunch, maar het tempo lag zó hoog dat je de lepel nog niet had neergelegd of je bord werd al weggehaald. Bijna op de plaats van bestemming moesten we ineens allemaal de bus uit, buiten omkleden in een boerenkiel en op de markt een Nederlands repertoire zingen.
We hadden jarenlang een prima en joviale buschauffeur: Sander ter Bogt, een echte vakman.
En in Trier, toen de vriend van onze dirigent Esther haar ten huwelijk vroeg, was ook schitterend.”
Ruud Nijhof (voorzitter):
“Zelf ben ik ‘pas’ 14 jaar lid, maar in die tijd heb ik het koor leren kennen als een hechte club mannen met een gezamenlijke hobby: koorzang. Maar het is meer dan dat: de jaarlijkse ledendag, mannendag, de vele reizen, de damesclub, activiteiten buiten de oefenruimte zoals de Dweilorkestendag.
Het koor telt ongeveer 60 leden, waarvan sommigen al 50 of zelfs 60 jaar lid zijn.
Er zijn heel veel Grollenaren lid geweest van Inter Nos. Een paar namen mogen niet ontbreken: Opa Koenders, met zijn optreden bij Mies Bouwman, en natuurlijk Anton Frank met zijn vaste uitspraak tijdens het worst bakken: ‘Beste mensen, eet wos van Inter Nos, dan ....’”
De herinneringen van de leden laten zien dat Inter Nos veel meer is dan een mannenkoor. Het is een gemeenschap die generaties verbindt, een plek waar muziek, humor, vriendschap en traditie samenkomen. Inter Nos leeft in de verhalen van de mensen die het koor dragen.
Met dit jubileum wordt niet alleen teruggekeken, maar ook vooruit: naar nieuwe optredens - ook dit jaar -, nieuwe leden, nieuwe herinneringen. Want als één ding duidelijk wordt uit al deze citaten, is het dat Inter Nos nog lang niet is uitgezongen.
Nog 7 dagen … de generale
In aanloop naar het jubileumconcert van 16 april hield mannenkoor Inter Nos de donderdagavond ervoor de generale repetitie in de grote zaal van City Lido.
Onder leiding van dirigente Esther Gotinck – van der Heijden, die inmiddels twaalf jaar bij Inter Nos op de bok staat, werden alle nummers met precisie doorgenomen. Lastige passages kregen extra aandacht. Sommige stukken werden staand gezongen, andere zittend, maar altijd met dezelfde toewijding. De dirigente stuurde niet alleen vocaal bij, maar ook in houding en presentatie - passend bij een jubileumoptreden dat er verzorgd en professioneel uit moet zien.
Te zien was hoe de digitale tijd ook aan de 80-jarige niet ongemerkt voorbijgaat: tablets vervangen steeds vaker de traditionele muziekmap, en veel nummers worden uit het hoofd gezongen. Het past bij de vernieuwing die Esther de afgelopen jaren heeft ingezet. “Het repertoire is uitgebreid met modernere nummers en we zingen steeds vaker met meerdere instrumenten,” vertelt ze. “Dat maakt het voor de zangers afwisselender.”
De opkomst onderstreepte de feestelijke sfeer en het vocale belang: bijna alle 62 zangers waren aanwezig, aanzienlijk meer dan de gebruikelijke 40 à 45 op de gemiddelde repetitie. Voorzitter Ruud Nijhof kondigde aan dat voorafgaand aan het jubileumconcert een nieuwe groepsfoto zal worden gemaakt - dat is volgens hem een moment waarop het koor bijna voltallig en in koorkleding samenkomt, precies zoals je dat bij een mijlpaal verwacht.
Op verschillende momenten van de repetitie zette de dirigente nog de laatste puntjes op de i. “Jullie kijken naar mij, dat is logisch, ik sta in jullie blikveld,” zei ze, “maar zing vooral naar het publiek.” Typerend voor de ambitie waarmee Inter Nos - zangers, dirigente en pianist Gerard Geurts - het jubileum wil vieren: met aandacht, kwaliteit en met trots.